Category Archives: ნაციონალური სამზარეულო

ტეფტელები პომიდორი ჩერით

7-teft

ტეფტელების წარმოშობის ისტორია

კერძი ხორცის ან თევზის ფარშისგან სხვადასხვა დამატებებითა და სანელებლებით პრაქტიკულად ყველა ქვეყნის სამზარეულოში მოიძებნება. ზოგიერთ ქვეყანაში, მაგალითად, შვედეთში მსგავსი კერძი ტრადიციულადაც მიიჩნევა.

2-teft

რაც შეეხება ხორცის გუფთებს – ტეფტელებს, მათ წინაპრად შეიძლება მივიჩნიოთ თურქული კერძი კიუფტა, რომელსაც ასევე ბურთის ფორმა აქვს, მზადდება ხორცის ფარშისა და ჩირისგან.

კულინარიის ისტორიკოსები მიიჩნევენ, რომ სწორედ თურქული ნაციონალური სამზარეულოს ეს რეცეპტი თავიდან ბალკანეთის, შემდეგ კი ავსტრიულ სამზარეულოში მოხვდა. იქიდან კი მთელ მსოფლიოში გავრცელდა და თითოეული ქვეყნის კულინარიულ თავისებურებებს მიესადაგა.

ტეფტელებისა და კატლეტის მთავარი განმასხვავებელი ნიშანი მათში სხვადასხვა ბოსტნეულისა და მარცვლეულის დანამატებია. გარდა ტრადიციული ბრინჯისა, ტეფტელები შეიძლება მომზადდეს წიწიბურით, შვრიით, კარტოფილით ან ჩირით (ძირითადად, ქლიავის ჩირით). ყველაზე გემრიელი გამოდის ღორის ფარშით, თუმცა, ფარში შეიძლება იყოს სხვადასხვა ტიპის ხორცის ნარევიც.

ტეფტელების ამოსავლებად იყენებენ ჩვეულებრივ საფანელს, ასევე ბრინჯის, სიმინდის ან ხორბლის ფქვილს. ხშირად ტეფტელებს კი არ წვავენ, არამედ აცხობენ სქელ სოუსში, რომელთან ერთადაც მიაქვთ  სუფრასთან.

3-teft

თუმცა ბევრ ქვეყანაში ტეფტელებს ჯერ ტაფაზე ბრაწავენ, შემდეგ კი სოუსთან ერთად ხარშავენ ღრმა ტაფაში.

5-teft

ზოგიერთ ქვეყანაში, მაგალითად, მექსიკაში ტეფტელის ტიპის კერძს წინასწარ მოხარშულ ლობიოს მარცვლებთან, წიწაკასთან და ტკბილი სიმინდის მარცვლებთან ერთად აცხობენ.

1-teftასევე გავრცელებულია ტეფტელების ბურგერის შიგსართად გამოყენებაც ყველთან და ცოცხალ ხახვთან ერთად.

6-teft

ინგრედიენტები:

  • ღორის ან შერეული ფარში 500 გრამი
  • 1 საშუალო ზომის სტაფილო
  • 1 დიდი ხახვი
  • 80 გრ. მრგვალი ბრინჯი
  • 2 კვერცხი
  • 5 ს.კ. ტომატის პასტა
  • 4 ს.კ. არაჟანი
  • 14-15 პომიდორი ჩერი
  • 50 მლ. მდუღარე წყალი
  • ზეთი
  • შავი პილპილი
  • მარილი.

მომზადება:

გახეხეთ სტაფილო მსხვილად, დაჭერით ხახვი წვრილად და მოშუშეთ ერთად.

მოხარშეთ ბრინჯი 20-25 წუთის განმავლობაში მარილიან  წყალში, შემდეგ გადაწურეთ თუშფალანგზე და დაასხით ცივი წყალი.

ფარშს შეურიეთ კვერცხი, მომზადებული მოშუშული ბოსტნეული და ბრინჯი (ბრინჯი უნდა იყოს ფარშის მესამედი ნაწილი)

დაუმატეთ მარილი, შავი პილპილი (სასურველია ახლად დაფქვილი) და ყველაფერი კარგად აურიეთ ერთმანეთში.

გააკეთეთ პატარა მრგვალი გუფთები – ტეფტელები.

გაახურეთ ტაფა, დაასხით მცენარეული ზეთი და შებრაწეთ ტეფტელები ორივე მხრიდან.

ჩაალაგეთ შემწვარი ტეფტელები და პომიდორი ჩერი ცეცხლგამძლე ფორმაში.

მოამზადეთ სოუსი: აურიეთ ერთმანეთში ტომატის პასტა და არაჟანი, დაუმატეთ ნახევარი ლიტრი ადუღებული წყალი, მარილი და პილპილი.

სოუსი დაასხით ტეფტელებსა და პომიდორს, გამოაცხვეთ ძალიან ნელ ცეცხლზე დაახლოებით 15 წუთის განმავლობაში.

ტეფტელებს შეიძლება მოაყაროთ დაჭრილი მწვანე ხახვი ან ოხრახუში და მიირთვათ, როგორც დამოუკიდებელი კერძი (წვენითურთ).

4-teft

შეგიძლიათ სუფრასთან მიიტანოთ კარტოფილის პიურეს ან მარილში მოხარშული ბრინჯის გარნირთან ერთად.

9-teft

გარნირის ფუნქცია ასევე შეიძლება შეასრულოს სპაგეტიმ ან სხვადასხვა ტიპის პასტამ.

8-teft

იაპონური ბენტო

bentozogadifriday7

ბენტო (弁当) იაპონური ტერმინია და ერთ პორცია შეფუთულ საკვებს ნიშნავს. ტრადიციულად, ბენტო ორი ნაწილისგან შედგება – პორციის ნახევარს შეადგენს  ბრინჯი, ხოლო მეორე ნახევარს – ცილოვანი პროდუქტი (თევზი, ხორცი, კვერცხი) და ბოსტნეული. ძალიან ხშირად ბენტო არა უბრალო სადილს, არამედ ხელოვნების ნიმუშს უფრო გავს, რაც ზოგადად დამახასიათებელია იაპონური სამზარეულოსთვის.

bentozogadifriday

ბენტო ფართოდაა გავრცელებული, როგორც სასკოლო სადილი მოსწავლეებისთვის. იაპონიაში მისი ყიდვა ყველა მარკეტსა თუ სპეციალურ მაღაზიაში შეიძლება, თუმცა, ბენტოს პროდუქტების შერჩევისა და დამზადების ხელოვნება ერთ-ერთი უმთავრესი რამაა, რაც იაპონელმა დიასახლისმა აუცილებლად უნდა იცოდეს.

bentozogadifriday2

ბენტოს კონცეფციის გაჩენას კამაკურას პერიოდს (1185-1333 წწ.) უკავშირებენ, როცა დამკვიდრდა მოხარშული და შემდეგ გამშრალი ბრინჯის მირთმევის ტრადიცია – ხოსი-ი, რაც სიტყვასიტყვით „მშრალ საჭმელს“ ნიშნავს. ხოსი-ის პატარა ჩანთებში ინახავდნენ და ჭამდნენ როგორც მშრალს, ისე მდუღარე წყალში ჩაყრილს. მოგვიანებით, მშრალი ბრინჯის ჩასადებად ხის პატარა ყუთების დამზადება დაიწყეს, ბენტოს კი უკვე ჩაისთან ერთად მიირთმევდნენ.

bentobox3

დროთა განმავლობაში ბენტო მთელ იაპონიაში ფართოდ გავრცელდა და მისი მომზადების კულტურაც დაიხვეწა. ბამბუკის ღერებისგან დამზადებულ ყუთებში მოთავსებული ბენტო მთავარი საგზალი იყო მეომრების, მოგზაურებისა და გლეხებისთვის. ასევე გაჩნდა ბენტოს ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული სტილი, რომელსაც მანუკო-უტის უწოდებდნენ (ითარგმნება, როგორც შესვენების ბენტო ან ანტრაქტის ბენტო). ადამიანებს, რომლებიც ნოს ან კაბუკის თეატრის წარმოდგენის საყურებლად მიდიოდნენ, აუცილებლად მიჰქონდათ ბენტო, რათა სცენებს (მაკუ) შორის ეჭამათ. სხვადასხვა ტიპის ბენტოს მომზადების შესახებ უამრავი წიგნი დაიწერა.

bentozogadifriday3

XIX საუკუნეში პირველად დაიწყეს ეკიბენტოების ანუ სადგურის ბენტოების გაყიდვა და ევროპული სტილის ბენტოს მომზადებაც, რომელიც ტრადიციულ იაპონურ პროდუქტებთან ერთად, ბუტერბროდებსა და სენდვიჩებსაც მოიცავდა. ცოტა მოგვიანებით დამკვიდრდა ბენტოს ალუმინის ყუთებში მოთავსების ტრადიცია, რადგან ის იოლად ირეცხებოდა და თანაც ვერცხლის ყუთს წააგავდა.

bentozogadifriday5

XX საუკუნის დასაწყისში ბენტო სასკოლო სადილად მიიჩნეოდა, თუმცა, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ იაპონიის ხელისუფლებამ მისი სკოლებში მოხმარება აკრძალა: ბავშვები თავიანთ ბენტოებს ერთმანეთს ადარებდნენ და ხშირად კონფლიქტიც მოსდიოდათ. ამასთან, სპეციალისტები მიიჩნევდნენ, რომ ბენტო დაბალანსებული კვებისთვის საჭირო ინგრედიენტებს არ შეიცავდა, რაც შეიძლებოდა უარყოფითად ასახულიყო ბავშვების ჯანმრთელობაზე.

bentozogadifriday8

ბენტომ პოზიციები მხოლოდ გასული საუკუნის 80-იან წლებში აღიდგინა მიკროტალღური ღუმელების წყალობით, რამაც მისი მომზადება გააიოლა. არაპრაქტიკული ლითონისა და ბამბუკის ყუთები პოლისტიროლის ერთჯერადი კონტეინერებით შეიცვალა. 2003 წელს ბენტოს გაყიდვა იაპონიის აეროპორტების რესტორნებშიც დაიწყო.

bentozogadifriday1bentozogadifriday4